UEFA Dọa Tẩy Chay World Cup, Tính Lập Giải Đấu Đối Trọng

UEFA cùng 55 liên đoàn thành viên tuyên bố có thể rút khỏi các giải đấu của FIFA nếu kế hoạch bán cổ phần World Cup được thông qua. Khi đối thoại dần biến thành đối đầu, bóng đá thế giới đang đứng trước nguy cơ xuất hiện một sân chơi quyền lực mới.

UEFA kéo đường ranh đỏ trước kế hoạch của FIFA

Cuộc họp khẩn ngày 30/7 đã biến những lời phản đối thành một mặt trận thống nhất, khi UEFA cùng toàn bộ 55 liên đoàn thành viên tuyên bố không cử đội tuyển dự các giải đấu của FIFA nếu kế hoạch mở cửa World Cup cho vốn tư nhân vẫn được xúc tiến. Lập trường ấy không chỉ bao trùm World Cup nam, mà còn có thể ảnh hưởng đến bóng đá nữ và các giải trẻ.

Tâm điểm của cuộc khủng hoảng là FIFA Forward Enterprise, công ty con dự kiến quản lý hoạt động thương mại gắn với World Cup cùng nhiều giải đấu lớn. Doanh nghiệp này được định giá khoảng 20 tỷ USD, trong khi FIFA muốn bán tối đa 20% cổ phần để huy động hàng tỷ USD từ các nhà đầu tư bên ngoài.

FIFA xem dòng tiền mới là chiếc đòn bẩy phát triển bóng đá toàn cầu, nhưng UEFA lại nhìn thấy mặt trái của tấm huy chương. Khi quyền lực thương mại được trao cho giới đầu tư, World Cup có nguy cơ bị đo bằng lợi nhuận thay vì giá trị thể thao, còn lịch thi đấu và thể thức có thể chịu sức ép từ cổ đông.

Hai tổ chức vì thế giống hai đoàn tàu đang lao về phía nhau trên cùng đường ray, FIFA muốn tăng tốc để mở rộng nguồn thu, còn UEFA quyết kéo phanh nhằm giữ bóng đá khỏi vùng kiểm soát của vốn tư nhân.

World Cup sẽ mất gì nếu châu Âu quay lưng?

Một kỳ World Cup không có châu Âu vẫn có thể được tổ chức, nhưng sức hút của giải đấu sẽ bị rút đi phần lõi quan trọng. Đức, Pháp, Anh, Tây Ban Nha, Italy hay Bồ Đào Nha không đơn thuần là ứng viên vô địch, họ còn là những thương hiệu đủ sức kéo khán giả, nhà tài trợ và bản quyền truyền hình.

Trong lịch sử 23 kỳ World Cup nam, các đội tuyển châu Âu đã giành 13 chức vô địch, vì vậy lời đe dọa của UEFA không phải màn lên gân thiếu trọng lượng. Nếu lực lượng này đồng loạt quay lưng, World Cup sẽ là bữa tiệc được trang hoàng lộng lẫy nhưng thiếu phần lớn những vị khách được chờ đợi nhất.

Rắc rối còn trớ trêu hơn khi Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha nằm trong nhóm đồng đăng cai World Cup 2030. Nếu tranh chấp không được tháo gỡ, FIFA có thể phải tổ chức giải đấu tại châu Âu trong bối cảnh các đội tuyển thuộc chính khu vực này từ chối góp mặt.

Sức ép cũng không còn giới hạn trong UEFA, bởi CONCACAF cùng 41 liên đoàn thành viên đã bác bỏ đề xuất, trong khi nhiều khu vực khác yêu cầu FIFA minh bạch hơn. Kế hoạch của Gianni Infantino dù được bọc bằng những con số hấp dẫn vẫn giống một tòa nhà cao tầng đang dựng trên nền móng còn nhiều vết nứt.

UEFA tính dựng giải đấu mới để đối trọng FIFA

Song song với lời đe dọa tẩy chay, UEFA được cho là cân nhắc hồi sinh Global Nations League, dự án từng xuất hiện từ năm 2017 nhưng chưa thể thành hình. Ý tưởng cốt lõi là xây dựng một sân chơi cấp đội tuyển có đại diện mạnh từ nhiều châu lục, qua đó tạo ra giải đấu toàn cầu mà không cần đứng dưới chiếc ô FIFA.

Thể thức có thể gồm các giải mini diễn ra vào năm lẻ, qua đó tránh va chạm trực tiếp với EURO hoặc World Cup. Số đội không quá lớn, nhưng chất lượng được bảo đảm bằng những đại diện hàng đầu, vì vậy sân chơi này có thể mang dáng dấp của “World Cup tinh gọn”.

UEFA sở hữu hệ thống tổ chức ổn định, mạng lưới truyền hình rộng cùng nhiều đội tuyển giàu sức hút, nhưng dựng một giải toàn cầu không đơn giản như thay tấm biển trước cửa. Lịch thi đấu, nghĩa vụ nhả quân, quyền lợi thương mại hay rào cản pháp lý đều là các nút thắt cần được tháo gỡ.

Vì thế, giải đấu mới hiện giống thanh kiếm được đặt lên bàn đàm phán hơn là vũ khí đã rút khỏi vỏ. Dù vậy, chỉ riêng khả năng châu Âu tạo sân chơi cạnh tranh cũng đủ khiến FIFA dè chừng, bởi quyền lực chỉ bền vững khi những đội tuyển lớn vẫn chấp nhận ở lại hệ thống.

Cuộc chiến bước vào hiệp đấu quyết định

FIFA khẳng định việc huy động vốn không đồng nghĩa bán quyền kiểm soát bóng đá, nhà đầu tư chỉ sở hữu cổ phần thiểu số và không can thiệp vào chuyên môn. Theo tổ chức này, nguồn tiền mới sẽ được phân bổ cho 211 liên đoàn thành viên, qua đó thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các khu vực.

UEFA không phủ nhận bóng đá cần thêm nguồn lực, nhưng lo rằng lợi nhuận cổ đông sớm muộn cũng gây áp lực lên lịch thi đấu, thể thức và định hướng phát triển. Một khi World Cup trở thành tài sản đầu tư, lợi ích của cầu thủ và người hâm mộ có thể bị đặt lên cùng chiếc cân với doanh thu.

Hạn chót bỏ phiếu ngày 19/9 vì thế giống tiếng còi báo hiệu hiệp đấu quyết định, khi FIFA cần giành đa số ủng hộ, còn UEFA sẽ tìm cách mở rộng mặt trận phản đối. Nếu kế hoạch thất bại, Gianni Infantino phải điều chỉnh tham vọng; nếu đề xuất được thông qua, lời đe dọa tẩy chay có thể bước từ tuyên bố sang hành động.

Cuộc chiến này đã vượt xa một thương vụ tài chính, nó chạm đến quyền định đoạt tương lai bóng đá. FIFA muốn biến vốn tư nhân thành động cơ tăng trưởng, UEFA lại lo động cơ ấy sẽ kéo World Cup khỏi đường ray truyền thống, và người hâm mộ đang đứng trước nguy cơ chứng kiến sân chơi lớn nhất hành tinh bị chia thành hai nửa.

Độc giả có thể theo dõi diễn biến trên FUT89, bởi mỗi cuộc họp và mỗi lá phiếu sắp tới đều có thể khiến cán cân quyền lực thay đổi nhanh như một pha phản công.